NHG Highlights 2010 / 2011

Vernieuwing richtlijnen, meer nadruk op samenwerking

‘Dit jaar wordt een overgangsjaar wat betreft twee zaken: de interne vernieuwing van de klassieke NHG-Standaarden en herziening van multidisciplinaire richtlijnen’, zegt Lex Goudswaard, huisarts en hoofd van de NHG-afdeling Richtlijnontwikkeling en Wetenschap. In dit interview licht hij deze twee zaken toe.

Actualiseren indien nodig

De procedure van de actualisering van monodisciplinaire richtlijnen wordt dit jaar herzien. Tweejaarlijks wordt bekeken of het nodig is een richtlijn te actualiseren. Daarbij komt een modulaire aanpak door middel van een soort quick-scan.
Goudswaard legt uit: ‘In plaats van de gehele richtlijn te herzien, wat veel tijd kost, kijken we waar de grootste knelpunten zitten. Het kan zijn dat de richtlijn toch helemaal op de schop moet, maar het is ook mogelijk dat alleen de knelpunten worden aangepakt. Dan actualiseren we vervolgens alleen het deel dat nodig is. Dit kan betekenen dat we bijvoorbeeld alleen het hoofdstuk ‘Behandeling’ herschrijven. Als een richtlijn helemaal geen herziening behoeft dan krijgt die een “stempel”, zodat leden kunnen zien dat de richtlijn nog actueel is.’

Samengevat betekent dit dus dat een richtlijn ofwel:

• geen actualisering behoeft en een ‘stempel’ krijgt;
• gedeeltelijke actualisering behoeft en modulair wordt herzien (bijvoorbeeld alleen het hoofdstuk ‘Behandeling’);
• gehele actualisering behoeft.

Belang van samenwerking en afstemming

‘De behoefte aan Landelijke Transmurale Afpraken en Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraken is in het veld duidelijk merkbaar. Door veranderingen in de zorg en verbreding van de richtlijnen zien we het belang van samenwerking en goede afspraken daarover steeds meer toenemen’, vertelt Goudswaard. ‘Wij maken ons sterk voor multidisciplinaire “levende” richtlijnen, in de vorm van “netwerkrichtlijnen”.’

Meer commitment, betere implementatie

De ontwikkeling van ketenzorg voor patiënten met veelvoorkomende chronische aandoeningen (zoals diabetes mellitus type 2, astma/COPD, hart- en vaatziekten en angststoornissen/depressie) vereist dat de (herziening van) richtlijnen van de betrokken beroepsorganisaties op elkaar worden afgestemd. ‘Op die manier voorkom je conflicterende adviezen en sluit het eindproduct beter aan bij de verschillende beroepsgroepen. Daardoor krijg je meer commitment en daarmee is het gemakkelijker om een richtlijn te implementeren. En dat komt uiteindelijk ten goede aan de patiënt’, besluit Lex Goudswaard.

.

12,5 jaar samenwerking

In 2010 is gevierd dat de sectie Samenwerking binnen het NHG 12,5 jaar bestaat. Deze sectie maakt samenwerkingsrichtlijnen met andere partijen binnen de eerste lijn, de zogenaamde Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraken (LESA’s), en met de tweede lijn, de Landelijke Transmurale Afspraken (LTA’s). In de loop der tijd zijn in totaal 27 LESA’s en 9 LTA’s gepubliceerd.

Multidisciplinaire richtlijnen

De sectie beoogt breder bij te dragen aan samenwerking binnen richtlijnen. Zo is dit jaar meegewerkt aan meerdere multidisciplinaire richtlijnen met speciale aandacht voor samenwerkingsaspecten, zoals prikkelbaredarmsyndroom, subfertiliteit, overspanning, decubitus en lagerugklachten. Nog volop in ontwikkeling is een multidisciplinaire richtlijn over polyfarmacie bij ouderen.

Nieuwe ontwikkelingen

Er zijn twee pilots gestart om samenwerkingsafspraken te integreren in de tekst van de NHG-Standaarden Zwangerschap en kraamperiode en Lichen Sclerosus.
Naar aanleiding van een behoeftepeiling onder zorggroepen zijn er plannen voor het ontwikkelen van een ‘netwerksamenwerkingsafspraak’ waarin met alle hulpverleners die bij een zorgstandaard betrokken zijn, afspraken worden gemaakt. Pilots die hiervoor hoogstwaarschijnlijk gaan starten zijn Leeftstijl/Obesitas en Hartfalen.
Onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn om in de NHG-ConsultWijzer de samenwerkingsafspraken uit de LTA’s en LESA’s over ‘verwijzen’ op te nemen.

Samenvattingskaartjes

Voor het eerst zijn er samenvattingskaartjes gemaakt van enkele LESA’s, die onder de leden van de deelnemende verenigingen zijn verspreid. Er zijn kaartjes gemaakt van:

• Dysplastische HeupOntwikkeling
• Ondervoeding
• Visuele stoornissen bij kinderen en jongeren
• Kleine lichaamslengte bij kinderen
• Bedplassen

Jeugdartsen

In 2010 zijn er 5 LESA’s in samenwerking met de jeugdartsen afgerond:

• Visuele stoornissen bij kinderen en jongeren
• Dysplastische heupontwikkeling
• Kleine lichaamslengte bij kinderen
• Kindermishandeling
• Bedplassen

Overige

In samenwerking met de apothekers zijn twee 2 LESA’s afgerond: Antistolling en Het actueel medicatiedossier. Verder verscheen er een Engelse vertaling van de LESA Ondervoeding.

Polyfarmacie bij ouderen

Naar een beter medicatiebeleid

‘Ach dokter, moe ben ik al jaren,
maar daar heb ik gelukkig een pilletje voor.’

Een citaat uit onderstaande casus waarin een oudere man over een indrukwekkende medicatielijst blijkt te beschikken. Hoe gaat u daarmee om?

Op uw spreekuur komt de heer Van der Pol, 80 jaar. Zijn dochter heeft een afspraak voor hem gemaakt, want zij maakt zich zorgen. De heer Van der Pol woont alleen en zijn geheugen wordt wat slechter. Zijn dochter vraagt zich af of hij nog wel goed voor zichzelf kan zorgen. Met enige regelmaat bezoekt zij met hem verschillende specialisten en zij vraagt zich af of haar vader al zijn medicijnen nog wel goed inneemt.

De heer Van der Pol zegt geen klachten te hebben. Pas als u ernaar vraagt, zegt hij wat wankel te zijn. Vorige week viel hij bijna. Verder gaat alles wel z’n gangetje. ‘Ach dokter, moe ben ik al jaren, maar daar heb ik gelukkig een pilletje voor.’

U kijkt in zijn medicatielijst. De heer Van der Pol gebruikt de volgende middelen:

• hydrochloorthiazide 25 mg 1dd 1
• metformine 1000 mg 2 dd 1
• metoprolol 100 mg 1dd 1
• tolbutamide 500 mg 2 dd 1
• digoxine 0,25 mg 1 dd1
• enalapril 10 mg 2 dd 1
• paracetamol 500 mg 3 dd 1
• simvastatine 10 mg ‘s avonds 1
• diazepam 5 mg voor de nacht 1
• amitriptyline 25 mg 1 dd 1
• glibenclamide 2,5 mg 2 dd 1
• ipratropium dosisaerosol 3 dd 1 inhalatie

U schrikt van de hoeveelheid medicijnen. Waar gaat u beginnen? Van welke geneesmiddelen is de effectiviteit en veiligheid bij ouderen met polyfarmacie vastgesteld? Welke middelen kunt u bij ouderen beter vermijden? Welke medicatie zou u zonder al te veel problemen kunnen stoppen bij oudere patiënten? Wat kunt u doen voor ouderen om het innemen van medicijnen te vergemakkelijken?

Multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen

Een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk. De multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen: naar een beter medicatiebeleid gaat u bij dit soort vragen helpen. Het doel van deze richtlijn is verbetering van de patiëntveiligheid speciaal bij de groep kwetsbare ouderen met comorbiditeit en polyfarmacie.

Medicatiebeoordeling

Medicatiebeoordeling krijgt een belangrijke rol in deze multidisciplinaire richtlijn. Zo zal de richtlijn bijdragen aan een veilig en doelmatig gebruik van medicatie bij ouderen met complexe problematiek. De bedoeling is de risico’s op onbedoelde schade door polyfarmacie te verlagen.

Samenwerking

De richtlijn komt tot stand in samenwerking met geriaters, medisch specialisten, verpleeghuisartsen, apothekers, verpleegkundigen en het Nederlands Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik. Patiëntenorganisaties participeren vanaf het begin in het richtlijnontwikkelingsproces. De richtlijn wordt eind 2011 verwacht.

.

Landelijke uniformiteit bij spoed

Nederlandse Triage Standaard biedt landelijke uniformiteit bij spoed

Acute zorg op de juiste plaats, op het juiste moment en door de juiste hulpverlener, dat is de basisgedachte van de Nederlandse Triage Standaard (NTS). Triage is een belangrijk hulpmiddel om de urgentie van een klacht te bepalen. De wetenschappelijke en beroepsverenigingen van huisartsen, spoedeisende hulp verpleegkundigen en ambulancezorg werken al sinds 2005 samen aan de ontwikkeling van een uniforme landelijke triagestandaard voor de acutezorgketen.  In oktober 2010 is deze Standaard geautoriseerd door het NHG.

Fysieke en telefonische triage

Op basis van de input van gebruikers, professionals en experts is in 2010 een triagesysteem ontstaan dat wordt gebruikt op de huisartsenposten, de afdelingen SEH van de ziekenhuizen en de ambulancemeldkamers. De NTS wordt zowel bij fysieke als telefonische triage toegepast.

Ketenbreed

Uit onderzoek is gebleken dat de resultaten op betrouwbaarheid, validiteit en patiëntveiligheid bevredigend zijn. De NTS kan zich dus meten met andere triagesystemen. In vergelijking met andere richtlijnen voegt NTS de ketenbrede benadering en de vervolgfuncties toe.

Pilotregio’s

Eind 2010 zijn er negen regio’s betrokken bij de pilot. De lessen die uit deze regio’s naar voren komen, worden in 2011 gebruikt voor het maken van een ‘implementatiewijzer’. Deze geeft toekomstige deelnemers handvatten bij de ingebruikname van de NTS. Dit project is gefinancierd door het ministerie van VWS.  Medio 2011 zal de NTS de pilotstatus ontgroeien en zijn definitieve vorm vinden.

TriageWijzer

De bekende NHG-TelefoonWijzer wordt  vervangen door de NHG-TriageWijzer die geheel is gebaseerd op de Nederlandse Triage Standaard. De NHG-TriageWijzer zal worden uitgegeven in een losbladig abonnementensysteem.

NTS-keurmerk

Twee softwareleveranciers hebben tot dusver voor hun applicatie het NTS-keurmerk verkregen: Labelsoft (Callmanager) en Semlab (Meditra). Er zijn meerdere softwareleveranciers geïnteresseerd in het bouwen van een applicatie.

.

Richtlijnen in 2010

.